Vanaf 1 januari 2026 wordt een GACS verplicht voor grote utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of airco-installatie met een nominaal vermogen van 290kW of meer. Een GACS staat voor Gebouw Automatiserings- en Controlesysteem. Dit besluit vloeit voort uit de Europese richtlijn, Energy Performance of Buildings Directive (EPBD III), en is inmiddels vastgelegd in de Nederlandse wetgeving. Maar wat houdt dit precies in? En wat betekent het voor gebouweigenaren en gebouwbeheerders? In dit blog gaan we hier dieper op in.
Wat is een GACS?
Een GACS is een slim systeem dat de technische installaties in een gebouw automatisch monitort, analyseert en aanstuurt. Het gaat om verwarming, koeling, ventilatie en/of verlichting. Het doel is om de energie-efficiëntie te verbeteren, CO₂-uitstoot te verlagen, verspilling tegen te gaan en het comfort voor de gebruikers optimaliseren.
In de praktijk betekent dit dat een GACS:
- Continu energiegebruik in kaart brengt.
- Installaties bijstuurt waar nodig.
- Problemen of storingen signaleert.
- Gebouwbeheerders ondersteunt met data en adviezen.
Voor wie geldt de verplichting?
Vanaf 2026 geldt een verplichting voor een GACS voor utiliteitsgebouwen met een verwarmingsinstallatie of airco-installatie met een nominaal vermogen van 290 kW of meer. Denk hierbij aan grote kantoorgebouwen, ziekenhuizen, scholen, winkelcentra en universiteitsgebouwen. In een volgende fase (EPBD IV) wordt de drempelwaarde verlaagd naar installaties vanaf 70 kW. Waarschijnlijk in 2029 of 2030. Daarmee zullen ook middelgrote gebouwen zoals bedrijfspanden, hotels of zorginstellingen onder de verplichting vallen.
Wat zijn de voordelen van een GACS?
Met energie-efficiëntie zijn al heel veel bedrijven en organisaties bezig. Ook de regelgeving wordt hierop aangepast, omdat zuinig omgaan met energie een steeds strengere eis wordt. Een GACS is meer dan alleen een verplichting. Het biedt ook kansen voor gebouwoptimalisatie en heeft tastbare voordelen.
- Lagere energiekosten door slimmer gebruik van installaties.
- Hoger comfortniveau voor gebruikers (klimaat, luchtkwaliteit, temperatuur).
- Minder onderhoudskosten door vroegtijdige signalering van problemen.
- Vrijstelling van bepaalde keuringen omdat de GACS al permanente monitoring biedt.
- Voorbereid op de toekomst. De GACS is een onderdeel van toekomstige wetgeving.
Welke stappen kan je zetten om te voldoen aan de GACS-norm?
Gebouweigenaren en gebouwbeheerders vragen zich af in welke mate hun gebouw voldoet aan de GACS normering. Het betekent dat zij voor 1 januari 2026 moeten nagaan:
- Of hun gebouw onder de verplichting valt.
- Of er al een vorm van gebouwbeheersysteem aanwezig is dat voldoet aan de GACS-eisen.
- Welke stappen nodig zijn om het systeem te laten installeren of upgraden.
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft een checklist opgesteld om te toetsen of een systeem voldoet aan de technische eisen. Ook bieden tal van installateurs scans aan om te kijken in hoeverre je gebouw GACS-compliant is.
Aan de slag met GACS
De invoering van de GACS-verplichting per 1 januari 2026 is een belangrijke stap richting energiezuinigere en toekomstbestendige gebouwen. Voor gebouweigenaren en gebouwbeheerders is dit het moment om zich voor te bereiden en de voordelen van slimme gebouwautomatisering te benutten. Het kan daarom interessant zijn juist nu na te denken over de aanschaf van een warmtepomp of hybride systeem van Eco Heating Systems. Zo kan je de voordelen van de GACS optimaal te benutten. Informeer bij je gebouwbeheerder of installateur over de mogelijkheden en ondersteuning van een GACS.
Terug naar het overzicht 
